Bo włączenie ma znaczenie!

"Inkubator Włączenia Społecznego" (IWS) był czymś więcej niż projektem – był impulsem, który uruchomił zmiany tam, gdzie były one najbardziej potrzebne. Dał ludziom konkretne narzędzia, przestrzeń i wsparcie, by ich inicjatywy mogły realnie zadziałać. Opierał się na oddolnych pomysłach i współpracy – wspieraliśmy je finansowo, oganizacyjnie i koncepcyjnie. Spośród ponad 250 pomysłów, aż 60 przeszło ścieżkę testowania, a 9 – trafiło do wdrożenia i upowszechnienia.

IWS kontynuował naszą wcześniejszą misję działania na rzecz równości i dostępności, ale tym razem wyszedł poza granice Małopolski – zyskał ogólnopolski zasięg i wpływ.

Choć za IWS stała administracja publiczna, działaliśmy jak dynamiczny start-up społeczny. Sięgnęliśmy po podejścia znane ze świata biznesu – elastyczność, prototypowanie, testowanie – i dostosowaliśmy je do współczesnych wyzwań społecznych. Dzięki temu stworzyliśmy środowisko, w którym można było bezpiecznie eksperymentować i rozwijać rozwiązania na miarę realnych potrzeb.

Kropka po kropce budowaliśmy filary innowacyjności projektu:

• Zintegrowane podejście – łączyliśmy działania edukacyjne, społeczne i ekonomiczne, tworząc kompleksowy system wsparcia dla osób zagrożonych wykluczeniem.
• Indywidualizacja – każdy innowator otrzymał od nas wsparcie dopasowane do swoich potrzeb i poziomu doświadczenia. Innowatorem mogła być osoba fizyczna, która ma pomysł, ale nie ma doświadczenia w obszarze innowacji.
• Budowanie sieci – stworzyliśmy przestrzeń współpracy między administracją, NGO, biznesem, instytucjami edukacyjnymi i osobami fizycznymi
• Oparcie o dane – cały proces opierał się na diagnozach, analizach i ewaluacjach, co pozwalało na bieżące doskonalenie rozwiązań.
• Partycypacja – zaangażowaliśmy osoby z grup wykluczonych jako współtwórców innowacji, przywracając im sprawczość i poczucie własnej wartości.

Nasze podejście zostało dostrzeżone na poziomie europejskim – Komisja Europejska wyróżniła IWS jako przykład inspirującej praktyki w raporcie „Social innovation: inspirational practices supporting people throughout their lives”.

Dlaczego to działa? Bo to żyje!

IWS wpłynął na rozwój polityki społecznej i poprawę jakości życia w całym kraju. Jednym z kluczowych etapów była faza upowszechniania – wypracowane innowacje trafiły bezpośrednio do środowisk, dla których zostały stworzone, a część z nich została już włączona do praktyki instytucjonalnej i dokumentów strategicznych. Nieustannie działamy:

1. Wyrównujemy szanse tam, gdzie toczy się „nierówna walka” pomiędzy potrzebami i możliwości między innymi w zakresie:
   1. równego dostępu do usług (np. HearIT – platforma e-learningowa do nauki programowania dla osób Głuchych),
   2. równego dostępu do opieki zdrowotnej (np. Health Guide PL – przewodnik po polskim systemie ochrony zdrowia dla cudzoziemców),
   3. wsparcia dla marginalizowanych społeczności (np. Przenośne modularne łazienki – projekt niskokosztowej łazienki do montażu w mieszkaniach bez sanitariatów),
   4. wzmacniania roli kultury i turystyki (np. Blue sea eye - urządzenie mobilne (przenośny wskaźnik kursu kompasowego i wychylenia steru) połączone z aplikacją, która umożliwia osobom niewidomym i niedowidzącym samodzielne sterowanie jednostką pływającą).
2. Wzmacniamy lokalne społeczności: wspieranie powstawania inkluzywnych miejsc pracy, działań edukacyjnych, aktywizacji społecznej grup marginalizowanych, przy minimalizacji ryzyka po stronie innowatorów.
3. Włączamy obywateli: grupy wykluczone oraz użytkownicy (np. opiekunowie, instytucje wspierające) uczestniczyli w procesie tworzenia rozwiązań, współkształtując polityki publiczne.
4. Budujemy kapitał sensoryczny: poprzez rozwój kompetencji i edukację włączającą.
5. Wspieramy obszary wiejskie: wdrażanie innowacji na terenach wiejskich pozwoliło zmniejszyć dysproporcje regionalne.
6. Tworzymy sieć współpracy: połączenie innowatorów z różnych części kraju sprzyjało wymianie wiedzy i doświadczeń.

Zmieniliśmy zasady gry – 8 kroków działania

Wykorzystaliśmy autorski, 8-etapowy model inkubacji, od diagnozy potrzeb i analizy trendów, przez pracę warsztatową (np. maratony innowacji), test w środowisku lokalnym z udziałem grupy docelowej i użytkowników, po wdrażanie i upowszechnianie najlepszych rozwiązań. Odbiorcami rozwiązań były m.in. osoby z niepełnosprawnościami, uchodźcy, osoby w kryzysie bezdomności i młodzież, w tym z placówek opiekuńczo-wychowawczych, seniorzy. W inkubacji uczestniczyły osoby fizyczne, NGO, instytucje publiczne i firmy. Dzięki uproszczonym procedurom (rozliczanie po efektach a nie wydatkach finansowych, ograniczeniu biurokracji biurokracja) i stałemu wsparciu zespołu projektowego powstało środowisko sprzyjające eksperymentowaniu i tworzeniu praktycznych rozwiązań. Każda innowacja została poddana ewaluacji, co pozwoliło ocenić jej efektywność, skalowalność i wpływ społeczny. Projekt stanowił kontynuację wcześniejszych działań na rzecz dostępności, równości i integracji społecznej.

IWS to elastyczny model testowania innowacji społecznych, który pozwala tworzyć rozwiązania precyzyjnie odpowiadające na potrzeby użytkowników. Jest łatwo adaptowalny do różnych warunków lokalnych i tematów, działa na poziomie lokalnym, regionalnym i ponadregionalnym. Na każdym etapie zakłada udział odbiorców i ekspertów – od diagnozy potrzeb, przez tworzenie i testowanie, aż po ocenę skuteczności.

Innowatorzy otrzymują kompleksowe wsparcie: wiedzę, narzędzia, finanse i możliwość współpracy w sieciach. Model obejmuje trzystopniową ewaluację, która pozwala określić potencjał wdrożeniowy rozwiązań. Powstałe innowacje są gotowe do użycia i adaptacji przez odbiorców o zróżnicowanych potrzebach.

Nie zatrzymujemy zmian!

„Inkubator Włączenia Społecznego” to nie archiwum pomysłów, lecz konkretne, praktyczne odpowiedzi na wyzwania osób zagrożonych wykluczeniem – elastyczne, skalowalne i gotowe do użycia.

Część działań kontynuowana jest w nowych rozwiązaniach „Inkubator Włączenia Społecznego 2.0” i  „Usługa Wrażliwa – upowszechnianie innowacji społecznych w środowiskach lokalnych”.

Celem projektu „Inkubator Włączenia Społecznego 2.0” jest zwiększenie wykorzystania innowacji społecznych w procesie szeroko rozumianego włączenia społecznego osób zagrożonych wykluczeniem społecznym (w tym dzieci) poprzez inkubację i akcelerację nowych produktów, usług, metod pracy, rozwiązań IT. Aby to osiągnąć opracujemy, sfinansujemy i przetestujemy 32 innowacyjne rozwiązania, a 12 innowacji trafi na ścieżkę akceleracji gdzie zostanie dopracowana z myślą o łatwiejszym dostępie dla wszystkich zainteresowanych użytkowników. Z kolei 9 najlepszych rozwiązań zarekomendujemy do upowszechniania w skali kraju.

Z kolei projekt „Usługa Wrażliwa – upowszechnianie innowacji społecznych w środowiskach lokalnych” jest pilotażowym przedsięwzięciem realizowanym na terenie Małopolski, mającym na celu wdrożenie i upowszechnienie usług społecznych w lokalnych społecznościach, opartych na innowacyjnych rozwiązaniach testowanych w Małopolskim Inkubatorze Innowacji Społecznych, Inkubatorze Dostępności oraz Inkubatorze Włączenia Społecznego. Dzięki mechanizmowi grantowemu możliwe będzie wdrożenie innowacyjnych usług i produktów, poprawiających jakość życia Małopolan oraz zwiększających ich zaangażowanie społeczne.